تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۰۸/۲۸ - ۲۳:۰۶ کد مطلب 123289

نقد" یتیم خانه ایران"

یادداشت محمد مهدی خالقی در نقد” یتیم خانه ایران”

یتیم خانه ایران فیلمی درقامت یک اثر محققانه، پژوهشی، مولف، افشاگر و پیشرو است. رفتن فیلمساز به سراغ قطعه ای گمشده از تاریخ، یک سوژه زیر خاکی و عتیقه و طرح آن در بالاترین سطح هنری- رسانه ای کشور با کیفیت قابل قبول. این مهمترین هنر طالبی در فیلم است

بسم الله الرحمن الرحیم
برای تحقیر استعمار نوین
متن کامل یادداشت فیلم ” یتیم خانه ایران”

۱- یتیم خانه ایران فیلمی درقامت یک اثر محققانه، پژوهشی، مولف، افشاگر و پیشرو است. رفتن فیلمساز به سراغ قطعه ای گمشده از تاریخ، یک سوژه زیر خاکی و عتیقه و طرح آن در بالاترین سطح هنری- رسانه ای کشور با کیفیت قابل قبول. این مهمترین هنر طالبی در فیلم است.
۲- فیلم با تیتراژی نه چندان خلاقانه شروع می شود اما خیلی زود قواعد کلاسیک مخاطب را با فیلم درگیر می کند. یک قصه پرهیجان، قهرمان و ضد قهرمان، نقاط عطف پر رنگ و نموداری پیش رونده برای قصه. از این نظر یتیم خانه ایران جز محتوای بسیار غنی و استراتژیکش جذابیت های یک اثر داستانی مخاطب پسند را نیز دارد. همچنین یتیم خانه ایران فیلمی با سختی های بسیار در ساخت است که بازسازی وسایل نقلیه قدیمی و سکانس های چهار فصل اش به چشم می آید.
۳- یتیم خانه ایران موسیقی زیبایی دارد. کاربردی و پرکننده، پرهیجان و بیاد ماندنی و تا حدود زیادی در خدمت قصه و ضرب آهنگ. بطور خلاصه موسیقی از فیلم جانمی ماند و بسیاری جاها موتور پیش برنده حسی – حرکتی فیلم است.
۴- در مورد شخصیت های یتیم خانه ایران فرصت تفصیل وپرگویی نیست. قهرمان فیلم از تبار میرزاکوچک خان است. مقاوم، مبارز و حماسه ساز. با اینکه شاید برخی وجوهش به قهرمان های فیلم های دهه ۶۰ شبیه باشد، اما نگاههای ایدئولوژیک و انگیزه های سیاسی- فرهنگی، شخصیت او را به قهرمانی متمایز برای امروز تبدیل می کند. از شخصیت های جذاب فیلم دوروحانی متضادند. هردو ملبس به لباس پیامبر. یکی سکولار و دیگری سیاسی. اولی دخالت در سیاست را حرام می داند و در مقابل دنیای مردم سکوت می کند و کاری به کار انگلیسی ها، قحطی و در معرض سقوط قرار گرفتن کشور ندارد. اما سید سیاسی دومی در دل ماجراهاست. او ما را یاد مدرس، امام و رهبر انقلاب می اندازد. سید یتیم خانه ایران یک شخصیت جذاب و متفاوت است و برخلاف اکثر آثار سینمایی چون فیلمساز جرات قرار دادن شخصیت مقابلش را دارد بروز بیشتر و کاملتری دارد. دیگر شخصیت متمایز فیلم با بازی بی نظیر جعفر دهقان، تاجر یهودی طماعی است که در کنار انگلیسی ها به اوج گیری قحطی کمک می کند و در قتل بیش از ۹ میلیون ایرانی در سال های پایانی سده قبل دخیل است. البته نکته ظریفی در شخصیت این یهودی وجود دارد. کاش یک یهودی مثبت و سفید طبق نص تاریخ و روابط یهودیان ایران با مسلمانان در مقابل این یهودی طماع قرار می گرفت. طبق تواریخ مسلم، آتش ایجاد اختلاف بین یهودیها و مسلمانان در ایران را انگلیسیها روشن کردند تا راه مهاجرت یهودیان ایران به سرزمین های اشغالی را باز کنند.
۵- فیلم چند سکانس درخشان حسی- سینمایی دارد. چند قله متمایز که به یاد می ماند. اول نمایش مبارک و خیمه شب بازی برای بچه های یتیمی که تا چند روز بعد در خطر مرگ از فقر و بی غذایی قرار دارند. شادی تلخ و زودگذر این سکانس با معنای استعلایی اش بسیار جذاب و اجرای بسیار خوب، آنرا به یکی از درخشانترین سکانس های فیلم تبدیل می کند. جز این سکانس تراشیدن سر بچه ها یک سکانس تراژیک است که پختگی فیلمساز را بهتر نشان می دهد. همچنین سکانس حرکت خودروهای انگلیسی در برف که مفابل حرکت مبارزان در برف قرار گرفته است.
۶- ” یتیم خانه ایران با وجود قوت ها و ضعف هایی که دارد؛ فیلمی نمادگراست. نماد یتیم و یتیم خانه و کنایه جامعه یتیم با نبود رهبر در فیلم خوب تبیین شده است و اصولا انتخاب لوکیشن یتیم خانه برای روایت این قصه خاص بسیار درست بوده است. البته تکرار مکرر علمدار و چند واژه دیگر کمی بیرون می زند و غیر سینمایی به نظر می رسد.
۷- و در نهایت اثر انگشت طالبی در ساخت فیلم های ضد انگلیسی که در قلاده های طلا نیز شروع شده بود؛ اینجا هم ادامه پیدا می کند. در فصل بازگشایی دوباره سفارت روباه پیر و وقتی دیگر اروپاییها هم با تدبیر دولت، امید به نفوذ بسته اند؛ یتیم خانه ایران ساخته شده برای تحقیر استعمار نوین.

محمد مهدی خالقی
منتشر شده در روزنامه شهرآرا پنج شنبه ۲۷ آبان۱۳۹۵

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: